İğneyi Kendine Batır: Türkiye’nin İran Savaşındaki Çelişkili Konumu Üzerine
Sefa Yürükel
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelerin Umman’da başlaması, Türkiye’de bazı çevrelerin “Neden Türkiye’de değil” tepkisini beraberinde getirmişti. O günden bugüne yaşananlar, bu tepkinin ne kadar samimi olduğunu ve Türkiye’nin İran karşısındaki tutumunun gerçek niteliğini gözler önüne sermektedir. İran, müzakereler için Umman’ı tercih ettiğinde Türkiye’ye teşekkür etmiş, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, “Müzakereler konusunda çaba gösteren tüm komşulara özellikle de Türkiye’ye teşekkür ediyoruz” demişti . Hakan Fidan ise İran’ın müzakere yeri belirleme kararına saygı gösterilmesi gerektiğini söylemişti . Ancak o günden bu yana Türkiye’nin attığı adımlar, bu diplomatik nezaketin ötesinde bir tablo ortaya koymaktadır.
Öncelikle Türkiye, savaş sürecinde İran’ı eleştirmiş ve kınamıştır. Oysa İran, emperyalizmin ve Siyonizmin doğrudan saldırısı altındaydı. Türkiye’nin bu tutumu, emperyalist baskı karşısında direnen bir ülkeyi eleştirmek anlamına gelmektedir.
İkincisi, Türkiye NATO’yu ağırlamıştır. 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 22 yıl aradan sonra Ankara’da düzenlenmiştir . Bu zirvede İran krizi masaya yatırılmış, Cumhurbaşkanı Erdoğan, “İran krizinde sabotaj teşebbüslerine rağmen Trump’ın kararlı tutumunu takdir ile karşılıyorum” demiş ve Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan temizlenmesi için Türkiye’nin gerekli katkıya hazır olduğunu belirtmiştir . Bu ifadeler, İran’a karşı yürütülen emperyalist cephede aktif bir konum almanın işaretlerini taşımaktadır.
Üçüncüsü, Türkiye ABD’nin isteği doğrultusunda İran’a yönelik ambargo uygulamalarına katılmıştır. ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yer hizmeti sağlayan Türkiye merkezli Fugo Yer Hizmetleri Şirketini yaptırım listesine almıştır . Daha da önemlisi, ABD’nin İran havacılık sektörüne yönelik yaptırımları sonrasında Turkish Airlines, AJet ve Pegasus, 21 Eylül itibarıyla İran’a tüm uçuşlarını iptal etmiştir. Türkiye ayrıca İran’ın Mahan Air şirketine uçuş yasağı getirmiş ve İran’ın Bank Mellat bankasının lisansını iptal etmiştir . Bu adımlar, ABD’nin “Ekonomik Parya Operasyonu” kapsamında İran ekonomisini çökertmeye yönelik yaptırımlarına Türkiye’nin fiilen eklemlendiğini göstermektedir.
Dördüncüsü, Türkiye Yemen’e saldıracak pakta katılmıştır. Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında Ağustos 2026’da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Yemen’e yönelik askeri operasyonlarla bağlantılı bir ittifak yapısıdır. Bu ittifak, emperyalizmin İran’a doğrudan saldıramadığı bir dönemde Türk Ordusu’nu Yemen cephesine sürme potansiyeli taşımaktadır.
Şimdi iğneyi Türkiye kendine batırsın. İran müzakereleri Umman’da başlattığında “neden Türkiye’de değil” diye tepki gösterenler, aynı Türkiye’nin savaş boyunca İran’ı kınadığını, NATO’yu ağırladığını, ABD isteğiyle İran’a ambargo uyguladığını ve Yemen’e saldıracak pakta katıldığını görmezden gelmektedir. Bu çelişki, Türkiye’nin İran karşısındaki tutumunun samimi bir arabuluculuk değil, emperyalist kampın bir parçası olarak şekillendiğini ortaya koymaktadır. İran’ın Umman tercihi, aslında Türkiye’nin bu çelişkili konumunu sezmiş olmasının bir sonucudur. Türkiye, İran’a yönelik emperyalist baskının hem söylemsel hem de pratik düzeyde bir parçası haline gelmişken, İran’dan müzakere masasına ev sahipliği yapmasını beklemek tutarlı değildir. İğne kendimize batırıldığında görünen tablo budur: Türkiye, İran’ın direnişini destekleyen bir ülke değil, emperyalizmin böl ve yönet oyununda İran’a karşı konumlanan bir aktör olarak hareket etmektedir.
Kaynakça
- Pars Today. (2026, 9 Şubat). Fidan: İran’ın müzakere yeri belirleme kararına saygı gösterilmelidir. Pars Today.
- TGRT Haber. (2026, 9 Şubat). İran ile ABD müzakereleri neden Umman’da yapıldı? Tahran’dan Türkiye’ye teşekkür geldi. TGRT Haber.
- Yeni Birlik Gazetesi. (2026, 7 Temmuz). Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO zirvesinde İran krizine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Yeni Birlik Gazetesi.
- NTV Haber. (2026, 5 Kasım). ABD’den Hintli ve Türk şirketlere İran yaptırımı. NTV Haber.
- Moskova Times. (2026, 21 Eylül). Türkiye, ABD yaptırımları nedeniyle İran ile havacılık ve bankacılık bağlantılarını koparmaya başladı. Moskova Times.
- Star Gazetesi. (2026, 9 Temmuz). NATO Zirvesi’nde dikkat çeken an! İran’ı mı konuştular? Star Gazetesi.
