9 Kasım 1922 günü Milli Mücadelenin muhaliflerinden Hürriyet ve İtilafçı, Eski PTT Genel Müdürü, Gazeteci Yazar Refik Halit Bey, bir süredir saklandığı İstanbul’dan bir vapura binerek yurtdışına kaçtı.
O Refik Halit ki; İstanbul’un İşgalini Mustafa Kemal’e haber veren Manastırlı Hamdi’yi işten atan, Mustafa Kemal’in ve O’na bağlı komutanların çekeceği telgrafların kabul edilmemesi yolunda emirler yayınlayan, Milli Mücadele’ye destek veren PTT Müdürlerini telgrafçıları cezalandıran, işlerine son veren PTT Genel Müdürüdür…
O Refik Halit ki; sahibi olduğu Alemdar Gazetesinde ve yazılarını yayınlayan Sabah ve Peyami Sabah gazetelerinde Atatürk aleyhine en ağır yazıları yazan yazardır… Yazılarında Milli Mücadele’ye karşı olmakla kalmaz, başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere tüm Milli Mücadele önderlerine hakaret eder… Milli Mücadele liderlerini süper devletlere meydan okuyan maceraperestler, hainler olarak suçlar…
Yazılarından bazı seçmeler aktarayım:
2 Şubat 1920 tarihli Alemdar gazetesinde, “Aydede” imzasıyla yayımladığı Topuna Hoş Amedi başlıklı yazısında:
“Merhaba Sivas kuzuları, Ankara keçileri ağıla mı geldiniz? İttihat sürüsünden yeni çobanbaşı, millet paşası mı sizi seçip ayırdı. Tüylerinizi kabartıp, boyunlarınızı varaklayıp, sırtınızı kınalayıp bize sizi o mu hediye gönderdi? Boynunuzdaki tasmayı da o mu taktı? Kösemendiniz kimdir? Sivas’ın şu karakeçisi mi? Yoksa Karaman kuzusu mu? Niye koç Ankara’da kaldı? Adeti uzaktan mı toslamaktır? Yine bir vuruşta kabineyi düşürmek niyetinde mi? Rütbesiz, mesnetsiz kalmış. Dağdan dağa kaçar, rast geleni toslar. Ecelinize ayağınızla mı geldiniz?…” diyerek başta Atatürk olmak üzere Millî Mücadelecilere alaycı-aşağılayan bir üslupla saldırmaktadır.
Ve bir yazısında Mustafa Kemal’in davranışlarını delice bularak “Sen deli misin” diye soruyordu:
“…Bir patırtı,bir gürültü. Beyannameler, telgraflar… Sanki bir şeyler oluyor, bir şeyler olacak… Ayol şuracıkta her işimiz,her kuvvetimiz meydanda. Dört tarafımız açık. Dünya vaziyetimizi biliyor. Hülyanın, blöfün sırası mı? Hangi teşkilat, hangi kuvvet,hangi kahraman? Hülyanın bu derecesine, uydurmasyonun bu şekline ben de dayanamayacağım. Bari kavuklu gibi ben de sorayım: Kuzum Mustafa deli misin?”
PTT Genel Müdürü ve gazeteci olarak hainane davranışları nedeniyle Kurtuluş savaşı zaferle sonuçlanınca sınır dışı edilmesine karar verilen hainler (150’likler) listesine alınır.
1938 yılında çıkarılan af yasasıyla yurda döner…
Başta Yakup Kadri olmak üzere, döneme tanıklık eden kalemler, Atatürk’ün Refik Halit Karay’ın yazdığı mektuplardaki vatan hasretini dile getirdiği cümlelerden etkilenerek 150’liklerin affını içeren kanun çıkarılması talimatı verdiğini belirtirler.
Tan Gazetesine gönderdiği ve gazetenin 2.Haziran 1938 tarihli nüshasında yayınlanan şu cümleler, Onun pişmanlığının açık ifadesidir;
“Dönüş sevincim katmelidir.
Sevgili yurdumu ne halde bıraktım? Nasıl bir harika ile karşılaşacağım.
Dumanı yaslı tüten bir fabrika bacası tanırdım: Zeytinburnu.
Ankara’da tek bina taşhandı.
Bankalarda dilimiz ötmez, şirketlerde sözümüz sökmezdi.
Trende Türkçemi Rumlaştırmadan biletçiye meram anlatamazdım.
Tokatlıyan’da Frenkçe söylemezsem garsona dilediğimi kolayca yaptıramazdım.
Plajlarımızda yüzen yabancılara kıyıdan korkarak bakar, Avrupa’dan dönerken hudutta şapkamı pencereden atardım.
Memlekette toprağın kurusu bizim, yaşı elindi.
Bıraktığım haldeki bu vatan yerine istiklal ve mucize ülkesine kavuşmaktan duyduğum heyecan içinde şu yaşımda ağlar güler ilân bebeklerine döndüm.
Mütemadiyen tekrarladığım söz:
Yaşa Atatürk, beni gurbette de göğsümü kabartarak yaşatan Atatürk.
Refik Halit Karakayış.”
Vahdettin’e bağlılığı tartışılmayacak olan ve Damat Ferit’in sağ kolu durumundaki Refik Halit’in dönüşen, değişen Cumhuriyet ve Atatürk algısını, konumlarını bu Cumhuriyete borçlu olanlardan beklersek, çok şey mi beklemiş oluruz?
