Erdoğan Ekibi ve Fon Soygunu: Ankara’dan Oslo’ya Uzanan Bir Hesap Verebilirlik Çöküşü
Sefa Yürükel
Türkiye’de 2026 yılında patlak veren fon krizi, çoktan bir finansal piyasa sarsıntısının ötesine geçmiş durumdadır. 131 yatırım fonu tasfiye edilmiş, 455 binden fazla yatırımcı birikimini kaybetmiş ve Borsa İstanbul Tüm Endeksi eylül ayından bu yana değerinin yaklaşık üçte birini yitirmiştir. Ancak daha da rahatsız edici bir tablo ortaya çıkmaktadır: iktidar partisinin üst düzey yetkililerinin yakınları piyasa çöküşünden önce hassas zamanlamalı satışlar yapmış, Maliye Bakan Yardımcısı’nın damadı tutuklanmadan hemen önce görevinden istifa etmiş, Meclis araştırma önergeleri iktidar ittifakının mekanik çoğunluğuyla reddedilmiş ve dünyanın en temkinli egemen yatırımcısı olan Norveç Varlık Fonu, Türkiye piyasasında hasat edildikten sonra kendisini yalnızca mağdur olarak tanımlayabilmiştir. AKP genel merkezinden Oslo’daki varlık yönetimi birimine uzanan bu hesap verebilirlik çöküşü zinciri, Erdoğan ekibinin yönetimi altındaki Türkiye’nin yönetişim krizinin tam bir kesitini oluşturmaktadır.
İktidar Partisi Üst Düzey Yetkililerinin Yakınlarının Hassas Zamanlamalı İşlemleri
Fırtınanın merkezindeki isimlerden biri, eski AKP Genel Başkan Yardımcısı ve eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya’dır. Yeni Parti sözcüsü Zeynel Emre’nin 2026 yılının eylül ayında kamuoyuna açıkladığı verilere göre Kaya, 8 Nisan’da 255 lira fiyatla 250 bin adet Özata Denizcilik hissesi satın almış, eşi de aynı dönemde 150 bin adet hisse almıştır. Eylül ortasına gelindiğinde hisse fiyatı 4.482 liraya yükselmiş ve Kaya çiftinin portföy değeri 2 milyar liranın üzerine çıkmıştır. Özata, savunma sanayiiyle bağlantılı bir denizcilik şirketidir ve Kaya’nın alım zamanlaması tam da ilk çeyrek mali tablolarının açıklanmasından öncesine denk gelmektedir. Söz konusu tablo, şirketin 288,8 milyon lira net zarar ettiğini göstermektedir. Zarar eden bir şirketin hisselerinin beş ay içinde 17 katın üzerinde değer kazanması ve iktidar partisinin eski genel başkan yardımcısının tam da bu yükselişin başlangıç noktasında büyük pozisyon açması, temel finans bilgisine sahip herkes için yatırım öngörüsü ile açıklanamayacak kadar saçmadır.
Daha da endişe verici olanı, kişiler arasındaki geçişkenliktir. Özata’nın bağımsız yönetim kurulu üyesi İskender Balcı, Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik’in damadıdır. Balcı, 31 Ağustos 2026’da, yani fon krizinin tam olarak patlak vermesinden haftalar önce aniden yönetim kurulundan istifa etmiş, ardından fon soruşturmasının dördüncü dalgasında sermaye piyasası manipülasyonu ve kara para aklama suçlamalarıyla tutuklanmıştır. Çelik ise damadının tutuklanmasının ardından bakan yardımcılığı görevinde kalmaya çalışmış, ancak kamuoyu baskısı dayanılmaz hale gelince 18 Ekim’de emeklilik başvurusunda bulunmuştur. Aynı gün Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Mahmut Sütçü de istifa ettiğini açıklamıştır. Düzenleyici, düzenlenen ve iktidar partisi yakınları arasındaki sınırlar, bu zincirde tamamen ortadan kalkmıştır.
Meclis Soruşturmasının Reddedilmesi: Demokratik Denetimin Alenen Gömülmesi
Bu ölçekte bir skandal karşısında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin soruşturma başlatması gerekirdi. Ancak 7 Ekim 2026’da Yeni Parti, İyi Parti, Cumhuriyet Halk Partisi ve Halkların Demokratik Partisi tarafından sunulan tüm fon krizi araştırma önergeleri AKP ve MHP’nin oy çokluğuyla reddedildi. CHP Meclis Grup Başkanı Faik Öztrak, önergelerin reddedilmesinin ardından bunun demokrasiye yönelik aleni bir gasp ve milli iradeye ihanet olduğunu söyledi. CHP Milletvekili Cevdet Akay ise Meclis konuşmasında çok daha somut bir soru ortaya attı: Soruşturmaya konu şirketlerden biri, soğuk cüzdan aracılığıyla yurt dışına 3 ila 5 milyar dolar arasında dijital varlık transfer etmişti; MASAK ve SPK bunu biliyor muydu, herhangi bir soruşturma yürütmüş müydü? Bu sorular Meclis’te yanıtlanmadı, çünkü soru sorma hakkının kendisi oy çokluğuyla bastırıldı. AKP’nin genel başkanı olarak Erdoğan’ın siyasi iradesi, Meclis çoğunluğu mekanizması aracılığıyla bu skandalın hesap verebilirlik yoluna doğrudan son noktayı koymuştur.
Uluslararası Sermayenin Öfkesi: Norveç Varlık Fonu’nun Mağdur İtirafı
Krizin uluslararası boyutu, Norveç Varlık Fonu’nun açıklamalarıyla zirveye ulaştı. Dünyanın en büyük egemen varlık fonu olan NBIM, 30 Haziran 2026 itibarıyla Türkiye’de yaklaşık 204 milyar Norveç kronu, yani yaklaşık 22 milyar dolar değerinde hisse senedi varlığına sahipti. Bu manipülasyon soruşturmasıyla bağlantılı 10 Türk şirketinden NBIM’in elinde yaklaşık 208 milyon dolarlık pozisyon bulunuyordu; bu, Türkiye hisse senedi portföyünün yaklaşık yüzde 10’una denk geliyordu.
NBIM Başkan Yardımcısı Trond Grande, Ekim 2026’da medyaya açık bir şekilde, fonun Türkiye piyasası manipülasyon soruşturmasında zarar gören taraf olduğunu belirtti. Krizde kimin mağdur olduğu sorusuna Grande şu yanıtı verdi: “Burada kimin mağdur olduğunu biliyor musunuz? Manipülasyona maruz kalmış olabilecek piyasa katılımcıları. Biz burada daha çok mağduruz, fail değiliz.” Temkinli ve uzun vadeli yatırımlarıyla tanınan bir İskandinav egemen fonu, Türkiye piyasasında hasat edilmişti. Daha da rahatsız edici bir ayrıntı: NBIM, Türk düzenleyici kurumlarının 2025 yılında üç şirketin manipülasyon yaptığını tespit etmesinin ardından bile bu hisseleri elinde tutmaya devam etmişti. Üstelik Şubat 2026’da NBIM, bir üst düzey yöneticisinin iki yerel şirket hissesindeki işlemleri nedeniyle düzenleyici kurum tarafından para cezasına çarptırılması üzerine, yaklaşık 600 milyon dolarlık varlığını yöneten İstanbul Portföy Yönetimi ile olan ilişkisini sonlandırmıştı. Bu gerçekler, Norveç fonunun tamamen uykuda olmadığını, ancak Türkiye piyasasında dünyanın en profesyonel yatırımcısının bile tamamen güvende kalamadığını göstermektedir.
Diğer uluslararası kurumların tepkileri de dikkate değerdir. RBC BlueBay Asset Management’tan Timothy Ash, Türk hisse senedi piyasasını doğrudan vahşi batı olarak nitelendirmiş ve tüm bunların ardından düzenleyici ortama duyulan güvenin ciddi şekilde sorgulanacağını belirtmiştir. The Economist ise gerekli önlemlerin alınmaması halinde Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsünü kaybedebileceği uyarısında bulunmuştur. MKK verilerine göre, 2026 yılının yalnızca eylül ayında yabancı yatırımcıların fon portföy büyüklüğü 11,1 milyar dolardan 5 milyar dolara düşmüş, 6,1 milyar dolarlık bir kayıp yaşanmıştır. Bu sıradan bir sermaye çıkışı değil, güvenin toplu olarak terk edişidir.
Uluslararası Basında Fon Skandalı: Erdoğan’ın Çevresine Uzanan Yolsuzluk ve Güven Erozyonu
Financial Times: Kriz Siyasete de Sıçradı
İngiltere’nin önde gelen ekonomi gazetesi Financial Times, fon krizinin yalnızca sermaye piyasalarıyla sınırlı kalmadığını, siyasi sonuçlarının da ortaya çıkmaya başladığını yazdı. Gazete, “Erdoğan, Türkiye’nin 18 milyar dolarlık borsa skandalının etkilerini sınırlamaya çalışıyor” başlıklı haberinde, AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın, kendisi ve eşinin Özata Denizcilik hisselerindeki işlemleri üzerinden muhalefetin gündeme getirdiği iddiaların ardından görevinden ayrıldığını hatırlattı. FT, bu gelişmenin fon krizinin hükümet kanadındaki ilk üst düzey siyasi yansımalarından biri olduğuna dikkat çekti. Gazete ayrıca, 131 fonda birikimi bulunan 450 binden fazla yatırımcının karşı karşıya kalabileceği ağır kayıpların, yıllardır yüksek enflasyon ve reel ücret kaybıyla boğuşan seçmen üzerinde ek bir siyasi baskı yaratabileceği değerlendirmesini aktardı.
The Economist: Gelişmekte Olan Piyasa Statüsü Risk Altında
İngiliz ekonomi dergisi The Economist, “Türkiye’nin yatırım fonu fiyaskosu” başlıklı analizinde, krizin Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa statüsü için ciddi bir risk oluşturduğunu yazdı. Dergi, endeks sağlayıcısı MSCI’nin haziran ayında yaptığı uyarıya atıfta bulunarak, piyasadaki işleyiş sorunlarının giderilmemesi halinde Türkiye’nin sınır piyasa kategorisine düşürülebileceğini belirtti. The Economist ayrıca, bazı portföy yönetim şirketlerinin “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yakın çevresindeki isimlerden siyasi koruma gördüğü” iddialarının incelenmesi gerektiğini, ancak ufukta böyle bir soruşturma olmadığını kaydetti. Dergi, Erdoğan’ın İstanbul’u küresel bir finans merkezi yapma hedefinin ve Körfez sermayesini çekme planının bu skandal nedeniyle ağır darbe aldığı tespitinde bulundu.
El País: Bu Bir Nepotizm Krizi
İspanyol gazetesi El País, fon skandalını “Türkiye’nin son on yıldaki en büyük mali skandalı” olarak nitelendirdi ve olayın Erdoğan’ın çevresine uzandığını vurguladı. Gazete, eski bakan ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın nisan ayında 165 milyon lira değerinde Özata Denizcilik hissesi satın aldığını, eylül başında skandal patlak vermeden hemen önce bu hisseleri 2 milyar 170 milyon liraya, yani yaklaşık 40 milyon euroya sattığını aktardı. El País, Özata Denizcilik’in yönetim kurulunda yer alan ve şu anda tutuklu bulunan İskender Balcı’nın, Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik’in damadı olduğunu hatırlatarak, Karar gazetesi yazarı Yıldıray Oğur’un “Belki de yaşadığımız sadece bir yatırım fonu krizi değil, bir nepotizm krizidir” sözlerine yer verdi.
Norveç Varlık Fonu: Burada Fail Değil, Mağduruz
Dünyanın en büyük egemen varlık fonu olan Norveç Varlık Fonu, Türkiye’deki fon krizinin ardından ülkedeki hisse senedi yatırımlarını ve dış portföy yöneticilerini incelemeye aldığını açıkladı. Fonun CEO Yardımcısı Trond Grande, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Burada kurbanın kim olduğunu biliyor musunuz? Potansiyel olarak manipüle edilen piyasa oyuncuları” diyerek, “Burada fail olmaktan çok mağdur durumundayız” ifadelerini kullandı. NBIM’in 30 Haziran tarihli son bildirimine göre, fonun Türkiye’deki hisse senedi yatırımlarının toplam değeri 20,4 milyar Norveç kronu, yani yaklaşık 2,2 milyar dolar seviyesindeydi. Türkiye Today’in hesaplamasına göre, NBIM’in Türkiye hisse senedi portföyü haziran ayından bu yana 300 milyon dolardan fazla değer kaybetti. Bloomberg’in haberine göre NBIM, düzenleyici kurumların 2025 yılında manipülasyon tespitinde bulunduğu üç Türk şirketinin hisselerini, söz konusu tespitlerin ardından da portföyünde tutmayı sürdürmüştü; bu durum, dünyanın en temkinli yatırımcısının bile Türkiye piyasasında tam olarak korunamadığını gözler önüne seriyor.
Bu haberler bir araya getirildiğinde ortaya çıkan tablo şudur: Erdoğan’ın siyasi ekibinin üst düzey isimleri skandalın merkezinde yer alırken, uluslararası basın Türkiye’nin piyasa statüsünün ve yatırımcı güveninin ciddi tehdit altında olduğunu belgelemekte, dünyanın en büyük egemen yatırımcısı ise kendisini mağdur olarak tanımlamaktadır. Bu, yalnızca bir fon krizinin değil, aynı zamanda bir yönetişim ve hesap verebilirlik krizinin de uluslararası kamuoyundaki yansımasıdır.
Kamu Kaynaklarının Gizli Enjeksiyonu: Kurtarma mı, Yağma mı?
Yerli ekonomistler, sorunun daha derin bir boyutunu ortaya koymaktadır: Kamu kaynakları açıkları kapatmak için kullanılmaktadır. Ekonomist Nazir Kapsuz, Emlak Katılım’ın Tera Grubu’ndan Katılımevim hisselerini satın almasının özünde yaklaşık 12 milyar liralık kamu kaynağının fon havuzuna enjekte edilmesi olduğunu, Pusula Finans hisselerinin de benzer şekilde devralınabileceğini ve toplamın 24 milyar liraya ulaşabileceğini belirtmiştir. Ankara Üniversitesi emekli profesörü Yalçın Karatepe’nin yorumu ise daha açıktır: “Kamu kaynağı kullanılmayacağı yönündeki açıklamalara inanmayın. Parayı varlık fonu aracılığıyla içeri sokacaklar.” Türkiye Varlık Fonu’nun kendisi zaten denetçisini kendi atayan ve kendini denetleyen yönetişim yapısı nedeniyle uzun süredir eleştirilmektedir. Kamu kaynakları böylesine bağımsız denetimden yoksun bir kanaldan özel fonların zarar kara deliğine akarken, kurtarma ile yağma arasındaki sınır artık ayırt edilemez hale gelmiştir.
Sonuç
Erdoğan ekibinin bu fon krizi karşısındaki tutumu, tam bir yolsuzluk zinciri tablosu oluşturmaktadır: İktidar partisinin üst düzey yetkililerinin yakınları piyasa çöküşünden önce hassas zamanlamalı satışlar yapmış, Maliye Bakan Yardımcısı’nın damadı tutuklanmadan önce zamanında soruşturmaya konu şirketin yönetim kurulundan istifa etmiş, Meclis soruşturması iktidar ittifakının mekanik çoğunluğuyla boğulmuş, kamu kaynakları denetimden yoksun devlet finans kurumları aracılığıyla özel zararların kapatılmasına akıtılmıştır. Uluslararası basın, Financial Times’tan The Economist’e, El País’ten Bloomberg’e, bu tabloyu nepotizm krizi, vahşi batı ve gelişmekte olan piyasa statüsünün kaybı riski olarak belgelemektedir. Norveç Varlık Fonu’nun Ankara’dan aldığı şey tazminat ya da açıklama değil, yalnızca mağdur olduğuna dair kendini teselli eden bir etikettir. Bir ülkenin düzenleyicisi ile düzenleneni aynı aile sofrasını paylaştığında, Meclis denetimi oy çokluğuyla çöp kutusuna atıldığında ve dünyanın en temkinli egemen yatırımcısı bile Türkiye piyasasında hasat edildiğini kabul etmek zorunda kaldığında, bu rejimin iddia ettiği ekonomik bağımsızlık ve milli çıkar yalnızca boş bir kabuktan ibaret kalır. Erdoğan belki o hisseleri kendi eliyle satın almadı, ancak AKP’nin genel başkanı ve bu siyasi ekibin en üst lideri olarak, genel başkan yardımcısı skandalın merkezinde güvenle kalırken, bakanları soruşturmaya konu yakınlarını sistem içinde tutmaya çalışırken ve Meclis grubu tüm soruşturmaları oylayarak reddederken, siyasi sorumluluk artık kaçınılmaz olarak onun omuzlarına yüklenmiştir. Uluslararası sermayenin güveni bir kez bu şekilde kaybedildiğinde, yeniden inşasının maliyeti herhangi bir döviz müdahalesinin veya faiz artırımının kapsayabileceğinin çok ötesinde olacaktır.
Referanslar
- Financial Times, “Erdoğan, Türkiye’nin 18 milyar dolarlık borsa skandalının etkilerini sınırlamaya çalışıyor”, 2026.
- The Economist, “Türkiye’nin yatırım fonu fiyaskosu: Gelişmekte olan piyasa statüsü risk altında”, 2026.
- El País, “Türkiye’nin son on yıldaki en büyük mali skandalı: Bir nepotizm krizi”, 2026.
- Norveç Varlık Fonu (NBIM) açıklaması, CEO Yardımcısı Trond Grande, Ekim 2026.
- Bloomberg, “Norveç Varlık Fonu’nun sahip olduğu Türk hisseleri dolandırıcılık soruşturmasına takıldı”, 29 Eylül 2026.
- Bloomberg, “Norveç Varlık Fonu, işlem cezalarının ardından Türkiye’deki yöneticiyi görevden aldı”, 12 Şubat 2026.
- Türkiye Today, “Norveç Varlık Fonu’nun Türkiye portföyü 300 milyon dolar değer kaybetti”, 2026.
- Patronlar Dünyası, “Norveç Varlık Fonu sessizliğini bozdu: Manipülasyonu yapan değil mağdur olan biziz”, 21 Ekim 2026.
- Borsamatik, “Norveç Varlık Fonu’ndan Türkiye mesajı: Fail değil, mağduruz”, 22 Ekim 2026.
- Cumhuriyet, “The Economist’ten Türkiye için uyarı: Gelişmekte olan piyasa statüsü risk altında”, 24 Eylül 2026.
- Karar, “Fon vurgununda parasını kaptıran dünyanın en büyük varlık fonundan çarpıcı açıklama: Biz fail değil, mağduruz”, 21 Ekim 2026.
- Bloomberg HT, “Yabancı yatırımcıların fon portföyü 6,1 milyar dolar geriledi”, 7 Ekim 2026.
- Sözcü, “Milyarlık vurgunun merkezinden bakan yardımcısının damadı çıktı”, 26 Eylül 2026.
- T24, “SPK Başkanı Sütçü istifa etti, damadı tutuklanan Çelik emekliliğini istedi”, 18 Ekim 2026.
- Yurt Gazetesi, “CHP’den AKP’ye fon vurgunu çağrısı”, 13 Ekim 2026.
- Karar, “Fon skandalında 24 milyar TL’lik kamu kaynağı iddiası”, 11 Ekim 2026.
- Patronlar Dünyası, “Citibank’ın da Tera Yatırım bağlantılı 8 şirketten 80 milyon dolarlık manipülatif işlem görmüş hisse aldığı ileri sürüldü”, 7 Ekim 2026.
- Wall Street Journal, “Norveç egemen varlık fonu Türkiye fon krizinde mağdur olduğunu açıkladı”, 22 Ekim 2026.
Sefa Yürükel
Danish Turkish ethnographer and social anthropologist (MA)
Aarhus University, 1997
Independent Researcher
Fields of Research: International Politics, Public International Law, Geopolitics, Sociology, Psychology, Cultural Studies, Systems and Structures.
