KARINCALAR BUNU NASIL BAŞARDI? TEK BAŞINA ÇÖZEMEDİĞİNİ, BİRLİKTE ÇÖZEN ZEKÂNIN İNANILMAZ SIRRI!
KARINCALARIN BİRLİKTE KARAR ALMA BAŞARISI ÜZERİNE BİLİMSEL BİR İNCELEME
Bu videoda bizleri nörobilim açısından en fazla etkileyen şey karıncaların gücü değil; birlikte karar verebilme biçimleri.
Deneyde karıncalar büyük bir nesneyi taşıyorlar. Önlerine dar bir geçit çıktığında nesne doğrudan geçemiyor.
Tek bir karıncanın problemi bütünüyle görmesi, geometrisini hesaplaması ve diğerlerine talimat vermesi söz konusu değil. Buna rağmen grup küçük yön değişiklikleri yaparak nesneyi uygun konuma getiriyor ve engeli aşabiliyor.
İşte burada çok önemli bir kavramla karşılaşıyoruz: kolektif zekâ.
Fonio ve arkadaşlarının Weizmann Institute of Science bünyesinde yürüttüğü ve PNAS’ta yayımlanan araştırmalar, karıncaların ortak yük taşırken bireysel ve kolektif bilgi arasında dikkat çekici bir denge kurabildiğini gösteriyor. Bir karınca çevreden yeni bilgi getirebilir; grup ise yükü birlikte hareket ettirecek fiziksel koordinasyonu sağlar.
Bir nörobilimci gözüyle baktığımda bunun insana verdiği mesaj çok değerli: Zekâ her zaman tek bir beynin içinde ortaya çıkmak zorunda değildir. Bazen etkileşimlerin oluşturduğu sistemin kendisi, bireylerin tek başına gerçekleştiremeyeceği davranışlar üretebilir.
İnsan beyninde de milyarlarca nöron tek başına bilinçli değildir. Fakat devasa bir ağ içerisinde birbirleriyle etkileştiklerinde algı, karar, hafıza ve davranış gibi olağanüstü işlevler ortaya çıkar. Elbette karınca kolonisini insan beynine doğrudan eşitleyemeyiz; fakat ortaya çıkış —“emergence”— açısından düşündürücü bir benzerlik vardır.
Belki de doğanın bize verdiği mesaj şudur:
Her problemi daha güçlü bir birey çözmez. Bazı problemleri ancak birbirini doğru dinleyen ve birlikte hareket edebilen bir sistem çözer.
Dr. Bora Küçükyazıcı
