Atatürk’ün dünya görüşü “yurtta barış, dünyada barış” ilkesine dayanır; bu ilke evrensel iş birliğini savunur ancak milli egemenlikten en küçük bir taviz vermeden. Atatürk’e göre milletlerin eşitliği esastır, hiçbir blok, ideoloji veya uluslararası yapı Türk Milleti’nin üstünde değildir.
Atatürk’ün Dünya Görüşünün Temel Noktası:
Dünya bir bütündür, insanlığın kaderi ortaktır. İş birliği yapılır ama ulusal çıkarlar ve bağımsızlık kırmızı çizgidir. Türkiye ne Batı kampının uydusu, ne Doğu blokunun uzantısı olabilir. Tam bağımsızlık ile uluslararası dayanışma birlikte yürütülür.
Sosyalist Enternasyonal Nedir?
Ulus-devletlerin üstünde, sınıf temelli bir “uluslararası dayanışma” fikrine dayanır. Küresel ölçekte sosyal demokrat partileri ortak ideolojik çatı altında toplar. Üye olan partiler, milli egemenlikten çok toplumcu uluslararası dayanışmayı esas almak zorundadır.
Bu yapı, ulus-devlet merkezli milli siyaset yerine, küresel sol değerleri esas alır.
Atatürkçü Duruş ile Sosyalist Enternasyonal’in Çeliştiği Noktalar:
Atatürkçü Görüş:
Milli Egemenlik: Mutlak ve Devredilemez
Devlet Yapısı: Üniter Milli Devlet
Ekonomi: Devletçilik + Milli Kalkınma
Milli Kimlik: Türk Milleti esastır
Siyasal Hedef: Tam bağımsızlık, milli çıkar
Sosyalist Enternasyonal Görüşü:
Milli Egemenlik: Uluslararası sosyal dayanışma lehine sınırlanabilir.
Devlet Yapısı: Federal, çok kültürcü, kimlik siyasetine açıktır.
Ekonomi: Küresel sermaye ve AB normlarıyla uyum şartı.
Milli Kimlik: Etnik, sınıfsal veya küresel kimliklere açıktır.
Siyasal Hedef: Küresel sol ideolojiyle uyumlu ortak hareket.
Sonuç:
Atatürk’ün dünya görüşü evrenselci değil, milliyetçi-ulus devlet merkezlidir. Uluslararası işbirliğini savunur ama “Türk Milleti’nin bağımsız varlığını” her şeyin üstüne koyar.
Sosyalist Enternasyonal’e üye bir partinin düşüncesi ise “uluslar üstü ideolojiye bağlılık” içerir. Bu da Atatürk politikası olan Milli Duruş ile tam örtüşmez; bazı değerler (sosyal adalet, emekçi hakları gibi) örtüşebilir ama temel stratejik bakış tamamen taban tabana zıttır.
Atatürk’ün bağımsızlık merkezli milli siyaset anlayışı ile Sosyalist Enternasyonal’in ideolojik bağlılık esasına dayalı yapısı temelde uyuşmaz. Bu üyelik, partiyi küresel sol aklın parçası yapar; milli siyaset üretme özgürlüğünü sınırlar.
ULUSAL EGEMENLİKTEN EVRENSEL İDEOLOJİYE: BİR UYUM MU, BİR AYRIŞMA MI?
Atatürk’ün dünya görüşünün temelinde, insanlığın ortak bir küre üzerinde yaşadığı gerçeği vardır. Ancak bu, milletlerin kimliklerini, egemenliklerini veya bağımsız siyaset üretme haklarını yok sayan bir anlayış değildir.
Atatürk’e göre dünya bir bütündür ama Türk Milleti bu bütünün eşit, onurlu ve tam bağımsız bir üyesi olarak yerini almalıdır. Uluslararası iş birliği yapılır, ancak hiçbir ideolojik blok veya uluslararası örgüt Türkiye’nin üzerinde bir otorite kuramaz. Milliyetçilik, Atatürk için evrensel barışın önünde bir engel değil; bilakis uluslararası saygınlığın temel şartıdır.
Sosyalist Enternasyonal ise ulus-devletlerin üzerinde duran, ideolojik dayanışmayı milli egemenliğin önüne koyan bir yapıdır. Bu örgüte üye olan partiler, kendilerini evrensel sol değerlerle tanımlar ve küresel ideolojik birlik çerçevesine bağlı hareket etmeyi kabul ederler. Bu durum, bir partinin milli kimliğini ve bağımsız politik pozisyonunu ikinci plana atmasına yol açar.
Atatürk Milliyetçiliği, milletin çıkarını her türlü ideolojik bağın üstünde tutar.
Sosyalist Enternasyonal ise millet yerine sınıfsal ve küresel ideolojik dayanışmayı öne çıkarır. Dolayısıyla Atatürk’ün “tam bağımsızlık” ve “milli egemenlik” esaslı siyaset anlayışı, Sosyalist Enternasyonal’in üst kimlikçi ve uluslararası yapısıyla esasen bağdaşmaz. Taban tabana zıttır.
Sosyal adalet, emekçi hakları gibi bazı noktalarda örtüşmeler olsa da, temel yönelimi itibarıyla Atatürk milliyetçiliği bağımsız bir ulus-devlet duruşunu savunurken; Sosyalist Enternasyonal ulusal politikayı küresel sosyal demokrat ideolojiye bağlamayı hedefler.
Bu nedenle, böyle bir örgüte üye olan bir partinin düşünceleri, Atatürk’ün milli egemenlik merkezli dış politika anlayışıyla tam olarak örtüşmez. Hatta tam karşısındadır.
Şimdi soru geldi: Kimdir bu parti?
Fuat YEŞİLKAYA
27.10.2025
