Ambalaj Değişiyor, İçerik Aynı Kalıyor: İsrail’de 2026 Seçimleri ve Siyonist Güvenlik Anlayışının Devamı
Sefa Yürükel
Gadi Eisenkot, İsrail’in 2026 seçimlerinde Netanyahu’nun “ılımlı alternatifi” olarak sunulsa da, Filistin devleti, Gazze askerî operasyonları, Batı Şeria yerleşimleri ve İran nükleer meselesi gibi temel güvenlik konularında ikisinin politik özü büyük ölçüde örtüşüyor. Eisenkot, Siyonist fikrin muhalifi değil; aynı güvenlik paradigması içinde üslubu daha ölçülü, ambalajı daha rafine bir uygulayıcıdır. Gerçek ayrılık “ne istendiğinde” değil, “nasıl yapılacağı” ve “kimin yapacağında”dır.
Güvenlik Anlayışının Ortak Kökeni: Dahiya Doktrini’nin Kurucusu ve Mirasçısı
Eisenkot ile Netanyahu arasındaki güvenlik politikası sürekliliğini anlamak için Eisenkot’un askerî düşünce mirasına bakmak gerekir. Eisenkot, dışarıdan sanıldığı gibi bir “barış güvercini” değildir. 2015 ile 2019 yılları arasında İsrail Genelkurmay Başkanı olarak, sözde “Dahiya Doktrini”nin (Dahiya Doctrine) baş mimarlarından biriydi. Bu doktrin, Lübnan Hizbullahı gibi devlet dışı silahlı gruplarla karşılaşırda İsrail’in orantısız ezici güç kullanmasını, örgütün dayandığı sivil altyapıyı yok etmesini ve böylece caydırıcılık tesis etmesini öngörüyordu.
Bu ilke daha sonra Gazze Şeridi’ndeki askerî operasyonlarda yaygın biçimde uygulandı. Eisenkot bunu açıkça “orantısız güç kullanımı” olarak tanımlamıştı. Bu, Gazze’nin bugün maruz kaldığı geniş çaplı yıkımın teorik temelinin yalnızca Netanyahu ve aşırı sağ müttefiklerinin iradesinden değil, Eisenkot’un temsil ettiği o askerî elit kuşağın stratejik düşüncesine derinden gömülü olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla Eisenkot, Netanyahu’nun savaş yönetimini eleştirdiğinde, taktiksel verimliliği ve uzun vadeli strateji eksikliğini eleştirir; askerî operasyonun ahlakiliğini veya meşruiyetini değil.
Filistin Meselesi: Devlet Karşıtlığında Uzlaşı
En gösterge niteliğindeki Filistin devleti meselesinde Eisenkot ile Netanyahu’nun tutumları neredeyse tamamen örtüşür. Eisenkot, Netanyahu hükümetinin Batı Şeria’daki yerleşimci şiddetine göz yummasını eleştirip bunu “Yahudi terörizmi” olarak adlandırsa da, Filistin devleti kurulmasına açıkça karşıdır. Her ikisi de Ürdün Nehri ile Akdeniz arasındaki tüm topraklarda İsrail’in nihai güvenlik kontrolünü elinde tutması gerektiğini savunur.
Daha da kritik olanı, Eisenkot’un yerleşim genişlemesine özünde karşı olmamasıdır. Seçim kampanyası sırasında yerleşimlerin “bir değer” olduğunu, yeter ki “hukuka uygun” kurulsunlar ve ulusal çıkarlara hizmet etsinler, söylemiştir. Netanyahu’nun aksine, yasadışı yerleşim karakollarını (özellikle Filistin yönetiminin sivil kontrolündeki A ve B bölgelerinde) sökme ve yerleşimci şiddetini engelleme sözü vermiştir. Ancak bu, yönetim üslubu farkıdır, hedef farkı değil: Netanyahu aşırı sağ partilere (Ben Gvir ve Smotrich gibi) bağımlı olduğu için yerleşimci şiddetine göz yumarken, Eisenkot daha “hukuki” ve “düzenli” bir yerleşim rejimi tercih eder.
Gazze ve İran: Aynı Hedefler, İnce Ayar Farkları
Gazze konusunda Eisenkot’un taahhütleri Netanyahu’nun savaş hedefleriyle büyük ölçüde aynıdır: Hamas’ın Gazze üzerindeki yönetimini tamamen sona erdirmek. Verdiği takvim “18 ay”dır; araç Trump’ın barış planı da olabilir, Hamas’ın askerî kanadına yönelik “yaratıcı eylemler” de. İran konusunda da Eisenkot, İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi gerektiğini savunur; Netanyahu ise onu İran’a karşı “yumuşak” olmakla suçlar. Bu suçlama, ikisinin İran tehdidi konusundaki temel anlayışının aynı olduğunu, farkın yalnızca bunun siyasi amaçlarla nasıl kullanıldığında yattığını gösterir.
İkisi arasındaki ayrılık esas olarak iç siyaset ve yönetim etiği düzeyinde yoğunlaşır. Eisenkot’un kampanyasının merkezinde şunlar var: 7 Ekim 2023 saldırısı için devlet soruşturma komisyonu kurulması (Netanyahu’nun sürekli engellediği), yargı bağımsızlığının korunması ve aşırı sağ partileri içermeyen bir hükümet kurma taahhüdü. Fas Yahudi göçmeni bir aileden gelmesi ve oğlunun Gazze’de şehit düşmesi ona Netanyahu’nun sahip olmadığı bir “kurban” ve “dışarıdan gelen” ahlaki meşruiyet kazandırır. Bu imaj, sağcı güvenlik politikasının özünü değiştirmeden, Netanyahu’nun üslubundan bıkmış ama yine de sert çizgiyi destekleyen merkez sağ seçmeni çekmesini sağlar.
Seçim Sonuçları ve Vizyon: 52, 50, 18 Ne Değiştirir, Ne Değiştirmez
Sandık çıkış anketlerine göre Eisenkot bloğu 52 ile 53, Netanyahu bloğu 50, Arap partileri ise 17 ile 18 sandalye alıyor. Hiçbir blok 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamıyor. Bu tablo, İsrail siyasetinin iki düzeyde kilitleme yaşadığını gösteriyor: birincisi, seçmen 7 Ekim sonrası Netanyahu’ya duyduğu güvensizliği sandığa yansıtmış; ikincisi, ancak bu güvensizlik alternatif bir yönetim vizyonuna dönüşememiştir, çünkü Eisenkot’un sunduğu şey Netanyahu’nun güvenlik politikasının daha “temiz” bir versiyonundan ibarettir.
Ne değişir: Hükümetin kompozisyonu ve üslubu. Eğer Eisenkot bir koalisyon kurabilirse (Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükümeti veya Arap partilerini dışlayan bir koalisyon), İsrail’in uluslararası alandaki imajı kısmen onarılabilir, yargı reformu girişimleri gerileyebilir ve 7 Ekim soruşturması başlatılabilir. Batı Şeria’da yerleşimci şiddetine karşı daha sert bir tutum alınabilir ve yasadışı karakolların bir kısmı sökülebilir. Netanyahu’nun kişisel siyasi geleceği ciddi darbe alır.
Ne değişmez: Filistin devleti perspektifi. Her iki aday da iki devletli çözüme karşı olduğunu açıkça beyan etmiştir. Gazze’de Hamas’ın askerî ve idari kapasitesinin ortadan kaldırılması hedefi değişmez. İran’a karşı caydırıcılık ve gerekirse askerî seçenek masada kalır. Batı Şeria’daki büyük yerleşim blokları (C bölgesi) korunur. Kısacası, Filistinliler açısından, iktidar değişikliği günlük hayatın temel parametrelerini değiştirmez: yerleşim genişlemesi devam eder, Filistin yönetiminin sivil özerkliği daralır, bağımsız devlet ufku görünür gelecekte kapanmış kalır.
Arap partilerinin 18 sandalyesi ise yapısal bir yenilik olarak öne çıkıyor: İsrail’in Filistin kökenli vatandaşları tarihsel olarak en yüksek temsil düzeyine ulaşmış durumda. Ancak hem Netanyahu hem Eisenkot, Arap partilerinin koalisyona katıldığı bir hükümet kurmayı dışlamıştır. Arap partilerinin “kilit unsur” olarak anılması, yalnızca dışarıdan güvenoyu desteğiyle sınırlı bir etki anlamına gelir; hükümetin Filistin politikasını içeriden değiştirme kapasitesi yoktur.
Sonuç: Siyonist Güvenlik Paradigmasının Devamı
Eisenkot ile Netanyahu’yu tamamen özdeşleştirmek aşırı bir basitleştirmedir; ancak onları karşıt kutuplar olarak görmek de bir yanlış okumadır. İsrail Demokrasi Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Tamar Hermann’ın yorumu tam isabetlidir: “Netanyahu’nun muhalifleri temelde aynı görüşleri daha yumuşak bir dille ifade ediyor… Batı Şeria meselesi dışında güvenlik politikaları ile sağ kamp arasında özünde bir fark yok.”
Eisenkot’un adaylık olgusu, İsrail Siyonist siyaset haritasının yeniden yapılanmasını değil, 7 Ekim travması sonrası toplumun topyekûn sağa kaydığı bir atmosferde, aynı güvenlik paradigması içindeki kuşak ve üslup değişimini yansıtır. Seçim sonuçları Netanyahu’nun kişisel yenilgisini tescillese bile, onun temsil ettiği güvenlik anlayışının yerini alacak kişi, o anlayışın daha düzenli ve daha “saygın” bir versiyonunu sunuyor. Filistinliler açısından, iktidara ister Netanyahu ister Eisenkot gelsin, öngörülebilir gelecekte devlet kurma perspektifi ve yerleşim genişlemesinin yarattığı fiilî çıkmazda köklü bir tersine dönüş yaşanması zor görünüyor.
Kaynakça
- RTBF. “Élections en Israël : deux candidats, deux visions, entre l’unité prônée par Eisenkot et la menace iranienne brandie par Netanyahu.” 2026 10 25.
- Khaleej Times. “How would a Netanyahu election loss change Israel’s policies toward Palestinians?” 2026 10 26.
- Al Quds. “Eisenkot presents himself as an alternative to Netanyahu: A general with hardline views seeks to lead the occupation government.” 2026 10 22.
- Yahoo News Malaysia. “Netanyahu, rivals trade attacks over Iran as clock counts down to Israel vote.” 2026 10 25.
- Anadolu Ajansı. “İsrail’de anketler 27 Ekim seçimlerinde koalisyon belirsizliğine işaret ediyor.” 2026 10 22.
- Israel Democracy Institute. “Israel Heads to Elections: Yohanan Plesner and Prof. Tamar Hermann with the Middle East Institute.” 2026 06 08.
- CNA 中央社 CNA. “Anketlerde Netanyahu’nun önünde: Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot, Başbakanlık yarışına şahin bir tavırla giriyor.” 22 Ekim 2026.
- ThePrint. “Eisenkot offers hawkish alternative to Netanyahu for Israeli PM.” 2026 10 22.
- LRT. “Netanyahu kova dėl išlikimo: ‘Atrodo, kad jis turi septynias gyvybes ir vis sugrįžta’.” 2026 10 26.
- Anadolu Ajansı. “İsrail’de son anketler: Ne Netanyahu liderliğindeki blok ne muhalefet bloku hükümeti kuracak çoğunluğa ulaşıyor.” 2026 10 23.
- Deutschlandfunk. “Wer ist der Netanjahu Herausforderer Eisenkot?” 2026 10 26.
- RTVE.es. “Eisenkot, una alternativa a Netanyahu desde la derecha israelí.” 2026 10 20.
- AWANI International. “How would a Netanyahu election loss change Israel’s policies toward Palestinians?” 2026 10 22.
